පසුගිය සතියේ මහවැලි නදිය මතින් විහිදෙන පේරාදෙණිය සරසවි බිමේ මනස්කාන්ත අක්බාර් මගී පාලම මත අපි මොහොතක් නැවතුණෙමු. පාලමක් ගැන ලියන්න පටන් ගත් ඒ ගමන, අවසානයේ ශ්රී ලංකාවේ ඉංජිනේරු අධ්යාපනයේ පියා ලෙස සැලකෙන අපූරු මිනිසකු වෙත මා රැගෙන යනු ඇතැයි එදා මම නොසිතුවෙමි.
පසුගිය සති කිහිපය පුරා අපේ කතා-බහ විසිර ගියේ කසාක්ස්තානයේ සුවිසල් ස්ටෙප්ස් තණබිම් සහ තෙල් බිම් තුළය. තෙංගිස් තෙල් ක්ෂේත්රයේ සැලසුම් ඉංජිනේරුවකු ලෙස මා ලැබූ අත්දැකීම්, තාක්ෂණ කරුණුවලින් නොනැවතී, ලෝක ගෝලයේ විශාල වපසරියක විහිද ගියේය. අනෙක් අතට තෙංගිස් භූමිය සතු සුවිශේෂ පිහිටීම නිසා එය ලෝක බලශක්ති හා ප්රවාහන කතාබහේදී මර්මස්ථානයක් බව මට තේරුම් ගියේය. කසාක්ස්තානයේ කැස්පියන් වෙරළේ පිහිටි අක්තාවූ හෝ කුරික් තොටුපොළෙන් නැඟී, ලොව විශාලතම විල වන මහා කැස්පියන් මුහුද තරණය කරන්නට, ඉන් පසු එතැන් සිට අසර්බයිජානය හරහා යළිත් මා දැනට ජීවත් වන තුර්කියේ ඉස්තාන්බුල් නගරය වෙත මනසින් ගොඩවදින්නට මම කැමැත්තෙමි.
පසුගිය සති අන්තයේ අපි බොස්ෆරස් සමුද්ර සන්ධිය අසල පිහිටි වෙරළබඩ අවන්හලක සුපුරුදු පරිදි අසුන් ගෙන සිටියෙමු. තුර්කියේ සාම්ප්රදායික ටියුලිප් හැඩයේ කුඩා වීදුරුවකින් දුම් දමන උණුසුම් තේ පොදක් රස විඳිමින්, සැහැල්ලු අල්ලාප සල්ලාපයක නිරත වන අතරතුර, මිතුරෙක් මගෙන් මෙසේ ඇසීය:
පසුගිය ලිපියෙන් මම බටහිර කසකස්තානයේ තෙංගීස් තෙල් නිධියේ පැවති දැඩි ආරක්ෂණ සංස්කෘතිය සහ ඩිජිටල් විනය පිළිබඳ මගේ අත්දැකීම් ඔබ සමඟ බෙදා ගත්තෙමි. අද මා කතා කරන්නට සැරසෙන්නේ, ලෝකයේ දැවැන්තම තෙල් ව්යාපෘතිවලින් එකක් වන තෙංගීස්හි මා දුටු ‘බැක්-ටු-බැක්’ සේවා මුර ක්රමය, පද්ධතිමය කළමනාකරණය සහ එහි පිටුපස තිබූ ඉංජිනේරුමය විස්කම් පිළිබඳවය.
පසුගිය ලිපියෙන් මම බටහිර කසාක්ස්තානයේ අතිවිශාල ‘තෙංගීස්’ තෙල් නිධිය කේන්ද්ර කර ගෙන ගොඩනැඟුණු, සියලු සැපයුම් හා නවාතැන් පහසුකම්වලින් සපිරි මායාකාරි කඳවුරු නගරය ගැන මතකයන් අවදි කළෙමි. එය අපේ නවාතැන්පොළ වුවත්, අපේ සැබෑ රාජකාරි භූමිය තිබුණේ එතැනින් කිලෝමීටර් පනහක් පමණ ඈතින් වූ සජීව තෙල් සහ වායු නිෂ්පාදන කලාපය තුළය. ඒ වැඩබිමට ප්රථම වරට ඇතුළු වීමේදී, ඉංජිනේරුවකු ලෙස මා මුහුණ දුන්නේ අතිශය දැඩි ‘ආරක්ෂණ සංස්කෘතියකට’ සහ අදටත් මා විස්මයට පත් කරන පරිගණකගත විනයකටය. එය හුදෙක් කාර්මික නීති මාලාවක් පමණක් නොවීය. එය මිනිස් ජීවිතය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ගොඩනඟා තිබුණු, සීමා මායිම් සහිත වෘත්තීය ආචාරධර්ම පද්ධතියකි.
බටහිර කසාක්ස්තානයේ ‘තෙංගීස්’ තෙල් නිධිය ආසන්න වැඩබිමක සේවය කරන්නට ගිය ගමනත්, එහිදී දැනගන්නට ලැබුණු අරාල් මුහුදේ පාරිසරික ඛේදවාචකයත් ගැන පසුගිය ලිපිවලින් මම කතා කළෙමි. අද මා ලියන්න සැරසෙන්නේ, මිනිස් වාසයෙන් තොර වූ, කර්කශ මහා ස්ටෙප්ස් තණබිම් කෙළවරක ‘Tengizchevroil’ (TCO) සමාගම වෙනුවෙන් බහුජාතික දැවැන්ත ශ්රම බළකායක් උදෙසා ක්රමවත්ව නිර්මාණය කර තිබූ අපූරු ‘කඳවුරු නගරය’ සහ එහි පාලනය පිටුපස තිබූ විස්මයජනක ව්යාපෘති කළමනාකරණ විනය ගැනය.
කලකට පෙර මම බටහිර කසාක්ස්තානයේ ‘තෙංගීස්’ තෙල් නිධිය ආසන්න වැඩබිමක සේවය කරන්න ගිය ගමන ගැන පසුගිය ලිපියෙන් කතා කළෙමි. කසාක්ස්තානයේ ගිනිකොනදිග ප්රදේශයේ පිහිටි ‘අල්මටි’ නගරයේ සිට බටහිර කෙළවරේ පිහිටි ‘අතිරෝ’ නගරය දක්වා මහා ස්ටෙප් තණබිම් මැදින් කිලෝමීටර් දෙදහසකට වැඩි දුරක් පියඹා එද්දී, මට විමසා බලන්නට මඟහැරී ගිය වැදගත් යමක් ගැන අපේ පරිපාලන නිලධාරියා පසුව මතක් කර දුන්නේය. ඔහු මගේ ආහාර වේල ගැන ඉතා සැලකිලිමත් වූ කෙනෙකි.
මගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ හැරවුම් ලක්ෂ්යය සලකුණු වන්නේ අන්තර්ජාතික ව්යාපෘති සමඟ අත්වැල් බැඳ ගැනීමට මා තුළ වූ නොසන්සුන් උනන්දුවත් සමඟය. ශ්රී ලංකාවේ ක්රියාත්මක වූ විදේශීය ව්යාපෘතිවලින් ලද පළපුරුද්ද, කරදිය වළල්ලෙන් එපිට ලෝකය ගවේෂණය කිරීමට මට පාර කැපීය. මේ උනන්දුව මා හා සමානවම බෙදා ගත් මගේ සමීපතම මිතුරා වූයේ ඉංජිනේරු සමන් රංජිත්ය. කසාක්ස්තානයේ ඛනිජ තෙල් වැඩබිමක සේවය කරමින් සිටි ඔහු, මටද ඒ සඳහා අවස්ථාව උදා කර දුන්නේය. කසාක්ස්තානය, කටාර් රාජ්යය සහ ඔස්ට්රේලියාව වැනි රටවල කීර්තිමත් ඉංජිනේරුවකු ලෙස සේවය කළ සමන්, මින් දස වසකට පෙර අප අතරින් වියෝ වූ අතර, අද මා මේ අත්දැකීම් සිංහල පාඨකයන් සමඟ බෙදා ගන්නේ ඔහුට උපහාරයක්ද පුද කරමිනි.
මා ජීවත් වන්නේ පොදු ප්රවාහනය සියලු අංශවලින් සාර්ථකව ක්රියාත්මක වන මහා නගරයකය. එහි ජනගහනය මිලියන දහසයකි. නගරාන්තර දුම්රිය, අධිවේගි දුම්රිය, නගරාන්තර බස් සමඟ හොඳින් සම්බන්ධ කෙරෙන නගරය තුළ දිවෙන මෙට්රෝ, ට්රෑම්, තමන්ටම වෙන් වූ මංතීරු ඇති මෙට්රෝ බස් රථ, මහජන බස් රථ, කුඩා අතුරු මාර්ග භාවිත කරන ග්රාමීය බස් රථ ආදියට අමතරව හොඳින් නියාමනය කරන ලද ටැක්සි රථ සේවාවක්ද මෙහි වෙයි. මේ විසල් නගරය හා ප්රවාහන පද්ධතියට අන්තර්ජාතික අධිවේගි දුම්රිය මඟක් එකතු කිරීමේ ව්යාපෘතියකට මම හවුල් වී සිටිමි. මා දන්නා උසස් රැකියා කරන වෘත්තිකයන් බහුතරය ගමනාගමනය සඳහා තෝරා ගන්නේ මහජන ප්රවාහන සේවයයි.
ව්යාපෘති කියූ සැණින් අපේ සිහියට නැඟෙන්නේ සංවර්ධන ව්යාපෘතියක්, මෘදුකාංග සම්බන්ධ යමක් හෝ ඉංජිනේරු විද්යාවේ ප්රායෝගික භාවිතය සම්බන්ධ යමක් ලෙසය. එහෙත්, එදිනෙදා ජන ජීවිතය පවත්වා ගැනීමට අප නොසිතන ඉසවුවලද ව්යපෘති ක්රියාත්මක වේ. අනෙක් අතට, ජීවිතය යනුමද සංකීර්ණ ව්යාපෘතියකි. එහි කළමනාකරණය හුදෙක් තාක්ෂණික මෙවලම්වලින් ඔබ්බට ගිය, මානුෂීය ගනුදෙනුවකි.
